maandag 4 november 2013

Schrijver van de maand: Haruki Murakami


Hoewel hij al jaren als absolute topfavoriet naar voren wordt geschoven, greep Haruki Murakami ook afgelopen maand weer naast de Nobelprijs Literatuur. Omdat de Japanse cultauteur wat ons betreft alle mogelijke lof verdient, benoemen wij hem als troostprijs tot onze schrijver van de maand november.

Wat Haruki Murakami zo bijzonder maakt, is dat hij als Japanner erg sterk gevormd werd door Westerse cultuur. En dan niet de “hoge cultuur”, maar wel de populaire muziek van bijvoorbeeld The Beatles en The Beach Boys, en literatuur van bijvoorbeeld detectiveschrijver Raymond Chandler. Met deze keuzes zette de jonge Haruki Murakami zich af tegen zijn ouders, sterke Japanse traditionalisten. Voor hij op zijn 29e besloot te gaan schrijven, baatte Murakami trouwens ook zijn eigen jazz-club uit - nog iets wat zeer uitzonderlijk was in het Japan van de jaren '70.

Ondanks zijn liefde voor de literatuur, kwam zijn beslissing om te gaan schrijven volledig out of the blue. Hij schreef helemaal niet, tot hij op een dag een openbaring kreeg tijdens een baseball wedstrijd: hij kon en zou een roman schrijven. Enkele maanden later was de eersteling af en won hij er ergens een verhalenwedstrijd mee. Sinds zijn doorbraak in Europa en Amerika staat Murakami echter weigerachtig tegenover vertalingen van zijn eerste werken omdat hij ze zelf te zwak vindt. De jacht op het verloren schaap uit 1985 - in principe het derde deel uit een trilogie - is het oudste werk van hem dat ondertussen in het Nederlands vertaald is.

Zijn grootte doorbraak kwam er in 1987, met Norwegian Wood. Het is een zinderend verhaal over liefde en seksualiteit, opgroeien en afscheid nemen. Het is gedrenkt in melancholie en beschrijft de Japanse jeugd zoals die zichzelf ook bleek te ervaren, waardoor het mateloos populair werd. De impact ervan wordt wel eens vergeleken met die van The Catcher in the Rye op de Amerikaanse jeugd. Een anekdote die de populariteit van het boek illustreert, is dat het oorspronkelijk in twee delen werd uitgegeven met respectievelijk een rode en een groene cover, en dat jongeren zich gingen kleden in de kleur van hun favoriete deel om hun voorkeur kenbaar te maken. Het is omwille van dergelijke massahysterie dat Murakami later naar Amerika verhuisde.


De hoofdfiguur uit  Norwegian Wood is een typische “Murakamische held”: vriendelijk, introvert, belezen, idealistisch. Een passieve buitenstaander in een bevreemdende wereld. In dit boek is dat nog gewoon de moeilijke volwassenenwereld waarin iedereen vroeg of laat zijn plaats moet innemen, maar in andere boeken werkt Murakami dat bevreemdende karakter steeds verder uit. Het zijn deze heerlijke bizarre werelden van Murakami die zijn oeuvre gaan typeren. Hij kan meesterlijk beschrijven hoe iemand een spaghetti kookt, maar met dezelfde achteloze metier ook een sprekende kikker of een in het heden verdwaalde soldaat uit WO II opvoeren. En waren deze verhaalwerelden in zijn eerste boeken vaak scènes vol introspectieve alledaagsheid, dan duikt er later ook een sterk sociaal engagement in op. Zeker na de aardbeving in zijn geboortestad Kobe.

Pop-cultuur met diepere waarden en een flinke geut magisch realisme, dat is het decor van Murakami's verhalen. Elk boek van hem is eigenlijk een heel bijzonder rariteitenkabinet, maar zijn gemoedelijke verstelstijl vol frisse beeldspraak doet je daar plezier in hebben. Heb je één boek van hem gelezen, dan glij je na enkele pagina's van een nieuw boek meteen weer weg in dat herkenbare Murakami-universum, dat geen moment verveelt. Onderstaand bingo-kaartje is de ode van een fan aan alles wat je bij Murakami mag verwachten:


Het absolute meesterwerk van Murakami is De opwindvogelkronieken uit 1994: een man die op zoek gaat naar zijn verdwenen vrouw doet eigenlijk vooral heel veel niets en wacht af, maar raakt verstrikt in een mysterieus web van politieke, historische en bovennatuurlijke verwikkelingen. Andere toppers uit zijn rijke oeuvre zijn Hardboiled wonderland en het einde van de wereld, Kafka op het strand en de recente trilogie 1Q84. Voor wie de eerste stapjes in Murakami's universum liever wat voorzichtiger zet, zijn er de verhalenbundels Na de aardbeving, Blinde wilg, slapende vrouw en Kangoeroecorrespondentie.

Ontdek de prachtige boeken van deze eeuwige Nobelprijskandidaat nog de hele maand november in onze themastand tussen de romans! En hou u vast aan de takken van de bomen, want op 12 januari 2014, precies op zijn 65e verjaardag, verschijnt de nieuwe Murakami in het Nederlands: De kleurloze Tsukuru Tazaki en zijn pelgrimsjaren.

Alles van Haruki Murakami in onze catalogus
Haruki Murakami op Wikipedia
De officiële Engelstalige website van Haruki Murakami
Een leuk stuk over de huidige populariteit van Murakami in de lage landen.
Twee schitterende documentaires online:

Geen opmerkingen :