Schrijver van de maand: Sándor Márai

Het leven van Sándor Márai zelf is één grote tragedie. In 1900 geboren in de machtige en prachtige dubbelmonarchie Oostenrijk-Hongarije, in 1989 in eenzaamheid en armoede zelfmoord gepleegd in Amerika. Naar de fantastische verhalen die hij schreef, kraaide tijdens zijn leven geen haan. Elk beetje lof dat de man nu nog te beurt valt, komt natuurlijk te laat, maar wij kronen hem graag tot onze Schrijver van de maand.

Uitgesproken anti-nazistisch in de jaren dertig, ontvluchte de schrijver zijn land uiteindelijk toen de communistische bevrijders van Hongarije na de Tweede Wereldoorlog nieuwe bezetters bleken te zijn. In ballingschap in Italië en later Amerika bleef hij in het Hongaars schrijven. Hierdoor vond hij geen publiek in zijn nieuwe thuisland, terwijl zijn werken in Hongarije vakkundig werden geweerd door het nieuwe regime.

Gelukkig gingen zijn verhalen niet verloren. Via een postume Italiaanse vertaling vonden ze de internationale roem die ze verdienen. Zeker Gloed kreeg meteen een plaatsje in de grote Europese canon, maar eigenlijk zijn zijn boeken stuk voor stuk ware meesterwerken.

Ook in de Nederlandse versie blijft het genieten van Márai’s weelderige taalgebruik en meeslepende dialogen. In zijn boeken staat meestal de spanning tussen twee goed uitgewerkte personages centraal. Psychologisch zit het altijd zeer goed in elkaar, met indrukwekkende terzijdes over de grote thema’s van het leven.

Sfeervolle verhalen met prachtige trage zinnen, dat is de erfenis van Sándor Márai. Laat u helemaal in vervoering brengen met zijn boeken, die u nog de hele maand oktober terugvindt in onze Schrijver van de Maand themastand.

Sándor Márai op Wikipedia
Een Engelstalige blog volledige gewijd aan Sándor Márai
Boekentipfilmpje over Gloed
Alles van Sándor Márai in onze collectie

CD-tip: ‘Yanna Yova’ van Makam

Vandaag wil ik graag het album Yanna Yova van het Hongaarse ensemble Makam onder jullie aandacht brengen. Makam is een groep die moeilijk onder een noemer te vangen is. We horen een versmelting van traditionele Hongaarse volksmuziek (genre Muzsikas) met hedendaagse klassieke muziek, avant-garde, jazz en populaire genres. Avontuurlijk en eclectisch dus! Van Makam verschenen al een twaalftal cd’s, maar de groep is nog vrij onbekend buiten Hongarije. Zeer onterecht. Oprichter en groepsleider Zoltán Krulik speelt het immers klaar om zich bij elk nieuw project te omringen met de beste Hongaarse zangeressen. Beata Palya zong bijvoorbeeld mee op enkele cd’s. Luister zeker eens naar haar heel avontuurlijke album Adieu les complexes, één van mijn alltime favorieten en ook beschikbaar in onze collectie (hier integraal te beluisteren). Op het nieuwe album Yanna Yova zijn Zora Hornai en Clara Korzenszky de zangeressen van dienst. Er passeren Oost-Europese melodieën en ritmes met Balkaninvloeden (de ijzersterke, opzwepende opener 'Tavol') en echo’s van Afrika (de titeltrack 'Yanna Yova'). Ook meer trendy nummers met fijne percussie en zelfs hier en daar een snuifje reggae ('Hazafelé' en 'Sms') worden niet geschuwd. Het belangrijkste is dat er constant virtuoos en gedreven gemusiceerd wordt, zonder voorspelbare arrangementen. Kortom, een boeiend schijfje, heel gevarieerd en toegankelijk voor een breed publiek. Hier kan je enkele tracks beluisteren.

http://www.myspace.com/makamethnomusic

Gelezen: ‘Kolyma’ van Tom Rob Smith

De Britse auteur Tom Rob Smith debuteerde vorig jaar met het sublieme Kind 44. Daarin volgt hij Leo Demidov, een jonge officier van de gevreesde MGB, die gewend is om blindelings bevelen op te volgen. Ordehandhaving en het ontmaskeren van staatsgevaarlijke dissidenten staan immers bovenaan de prioriteiten van het meedogenloze Stalinregime, waarin elk verkeerd woord of gebaar kan resulteren in spoorloze verdwijning of dwangarbeid in Siberië. Wanneer deze Leo met een seriemoordenaar geconfronteerd wordt, die al meer dan 40 kinderen omgebracht heeft, staat hij voor de moeilijke keuze: blijven gehoorzamen of zijn geweten volgen. Deze uiterst spannende en knap geschreven debuutroman bracht ik reeds vorig jaar onder de aandacht in een blogbericht. Je vindt er ook een filmpje waarin de auteur vertelt over de totstandkoming van het boek. Onze leesclubleden zijn op dit moment kind 44 aan het lezen. De bespreking volgt op woensdag 28 oktober. Maar Tom Rob Smith zat ondertussen niet stil en breide reeds een vervolg aan kind 44. The secret speech, in het Nederlands uitgegeven als Kolyma, gaat van start kort na Stalin’s dood. De zogenaamde ‘geheime rede’ van zijn opvolger Chroesjtsjov geraakt verspreid en resulteert even in een omgekeerde wereld. Iedereen die ooit aan de terreur van Stalin meegewerkt heeft voelt zich nu bedreigd en loopt risico op wraakacties van de slachtoffers. Ook Leo blijft natuurlijk niet buiten schot. Daarbij komt nog dat Leo en zijn vrouw Raisa uit gewetenswroeging twee meisjes geadopteerd hebben (zie laatste deel van Kind 44). De ouders van Zoya en Elena werden met medewerking van Leo vermoord. Kunnen ze hem die daad ooit vergeven? De auteur neemt ons op sleeptouw naar een transportschip voor gevangenen, een Goelagkamp, de criminele onderwereld van Moskou en tenslotte naar Boedapest, waar de Hongaarse opstand van 1956 volop bezig is. De historische context maakt het interessant, we krijgen op een heel aangename manier een belangrijk stuk geschiedenisles voorgeschoteld. Kolyma is echter niet van hetzelfde niveau als Kind 44. De hoofdpersonages trotseren hier aan de lopende band helse situaties en ontsnappen nogal vaak op het nippertje aan de dood, wat de geloofwaardigheid niet ten goede komt. Dit doet soms wat denken aan een Indiana Jones of James Bondverhaal. Ook de bendeleidster Fraera wordt grotesk neergezet in al haar demonische verdorvenheid. Storende drukfouten en slordigheden in de vertaling (bvb. ‘vijf jaar later’ op pag. 297 moet zijn: ‘vijf maanden later’) hadden vermeden kunnen worden door de uitgever! Toch blijft Kolyma voor mij, ondanks deze tekortkomingen, één van de beste boeken die ik dit jaar gelezen heb. Daar is de sterke pen van Tom Rob Smith verantwoordelijk voor. Zijn stijl zorgt ervoor dat je niet kan stoppen met lezen. Alleen in het begin moest ik even op gang komen, de draad opnemen na het vorige boek was niet evident! Tijdens de achtervolging in de stinkende riool had ik het gevoel dat ik er zelf inzat, je ruikt en voelt het gewoon. En die intensiteit komt terug in het hele boek. Dus zeker een aanrader, deze Kolyma, maar lees vooral eerst Kind 44! En even terzijde: hier kan voor mij geen enkele Stieg Larsson mee concurreren!

De inventieve website van Tom Rob Smith

Bekijk onderstaand filmpje, waarin de auteur het heeft over ‘the secret speech’