Schrijver(s) van de maand: Monaldi & Sorti

In de maand mei krijgt u waar voor uw geld in de bib: niet één, maar twéé auteurs vormen onze "schrijver van de maand". Rita Monaldi & Francesco Sorti vormen een schrijversechtpaar uit Italië en met hun historische romans verdienen ze zeker uw aandacht. Dat hun boeken zich altijd tegen een perfect geresearchte en tot leven gewekte historische achtergrond afspelen, is niet verwonderlijk als je de adelbrieven van het tweetal bekijkt. Zij is classica en universitair docente, gespecialiseerd in godsdienstgeschiedenis, hij is musicoloog met een proefschrift op zak over de opera in het Rome van de 17e eeuw.

Dat laatste is net ook de setting van de eerste roman van het Italiaanse echtpaar. In een Romeinse herberg wordt anno 1683 een lijk ontdekt. Alle gasten worden in quarantaine gehouden omdat men vreest dat het hier om de pest gaat. Eén van de gasten, Atto Melani, vermoedt echter dat het om moord door vergif gaat en gaat op onderzoek uit. Imprimatur, zoals het boek heet, was meteen goed voor een fikse rel omdat er zaken in aan het licht werden gebracht waar het Vaticaan zich in verslikte.

Ook in de volgende boeken over de speurder-spion Atto Melani kwam telkens een schokkende historische onthulling uit de mouw*, met als gevolg dat het schrijversechtpaar in thuisland Italië (naar eigen zeggen) geboycot wordt en ze dan maar naar Wenen verhuisden. Of het allemaal waar is wat ze beweren - de Antieke Oudheid zou bijvoorbeeld maar een verzinsel uit de Middeleeuwen zijn - valt te betwijfelen, maar ze spitten hun zaken in ieder geval tot op het bot uit met bijzonder veel opzoekwerk in archieven en oude bibliotheken. Het resultaat is in ieder geval bijzonder straffe en rijk gestoffeerde literatuur, opgehangen aan bronnenmateriaal uit het verleden waar de canon van de wereldgeschiedenis overheen is gewalst.

Monaldi & Sorti brengen het verleden op die manier helemaal tot leven met een duizelingwekkende hoeveelheid feiten en weetjes en een rijk, barok taalgebruik. Hun boeken, die daarnaast vooral ook lekker spannend zijn, bezitten hierdoor steeds een enorme diepte. Het zijn geen oppervlakkige kostuum-thrillers, maar wel wondermooie panoramaschetsen van vervlogen tijden, waarin zowel plaats is voor wetenschap, filosofie en religie als voor het leven van alledag. En bovenal voor een goed verhaal.

Alles van Monaldi & Sorti in onze collectie
Monaldi & Sorti op Wikipedia
De officiële website van Monaldi & Sorti (Italiaans/Engels)
Een mooi essay over Monaldi & Sorti

* De reeks rond Atto Melani zal uiteindelijk uit zeven boeken bestaan. De eerste vier zijn reeds uitgebracht en samen met het vijfde, waarvan de titel al bekend is, vormen zij de Latijnse zin "Imprimatur Secretum Veritas Mysterium, Unicum ...", wat zoveel betekent als "Ook al werden alle geheimen van de wereld afgedrukt, de waarheid zal altijd een mysterie zijn, alleen blijft het..."

Schrijver van de maand: Niccolò Ammaniti

Een komiek die in Italië de grote winnaar wordt van de verkiezingen terwijl het land een crisis beleeft om u tegen te zeggen... voor ons reden genoeg om Niccolò Ammaniti naar voren te schuiven als onze schrijver van de maand. Waarom? Ammaniti is grappig, absurd, over the top, cynisch, bandeloos en eigenlijk, au fond, in- en intriest.

Reeds op 33-jarige leeftijd brak de schrijver internationaal door met Ik haal je op, ik neem je mee, een hilarisch maar ook pijnlijk treffend portret van drie verloren zielen in een Italiaans plattelandsdorpje. Het duurde echter nog tot na de lovende kritieken van bestsellerkoningen Kluun en Herman Koch vooraleer het ook in Vlaanderen en Nederland storm liep. Maar het moet gezegd: toen was was de adoratie ook compleet. Bij een bezoek van de schrijver aan Amsterdam bijvoorbeeld, waar fans urenlang zijn naam bleven scanderen in de hoop toch maar een glimp op te vangen van hun idool.

Wat maakt Ammaniti nu zo bijzonder? In zijn thuisland wordt hij tot de groep van “jonge kannibalen” gerekend omwille van zijn rauwe en vuige vertelstijl. Die is enerzijds perfect gepolijst om de lezer lekker te entertainen, maar anderzijds ook vuil en amoreel genoeg om net zo gretig tegen de schenen van de gevestigde (literaire) orde te schoppen. Ammaniti heeft een grote aandacht voor het groteske, voor de absurde overdrijving, en vermengt genres met een postmodernistisch gemak.

Op die manier doet hij, misschien meer nog dan aan andere auteurs, denken aan filmregisseur Quentin Tarantino. Meesterlijk is bijvoorbeeld hoe Ammaniti vaak meerdere verhaallijnen op een vernuftige manier weet samen te vlechten in zijn boeken. Personages worden met al hun zwakheden tegen elkaar gesmeten in een grote draaikolk van literair geweld. En met het meer ingetogen Ik ben niet bang liet Ammaniti zien nog een veel ruimer register te kunnen bespelen.

Net als Tarantino balanceert ook Ammaniti steeds op de dunne grens tussen pulp en cult; het is zijn heerlijke stijl die hem daarbij in evenwicht houdt. Als dat geen aanrader is!

Alles van Niccolò Ammaniti in onze catalogus
Niccolò Ammaniti op Wikipedia

Gelezen: 'Het barbiehuis' van Ascanio Celestini

‘De wereld moet wel een parodie zijn op een andere wereld. Ergens anders moet er een wezen zijn dat gelijkenis met ons vertoont, dat leeft op een manier die lijkt op de onze, maar dan serieus. Wij daarentegen, hier op onze aan de polen een beetje afgeplatte planeet, apen een leven na dat niet echt van ons is, dat voor ons te hoog gegrepen is. Clowns die struikelend over hun reuzen schoenen stofwolken doen opstuiven, in hun veel te grote kleren, en die er midden in een serieus gesprek tussenuit knijpen terwijl ze hun gestippelde onderbroek showen.’

Een callcenter, winkelcentrum en appartementsblok figureren als decor in het uitzichtloze bestaan van vier jonge mensen. Marinella, Patrizia en Nicola wonen niet alleen in dezelfde troosteloze blok, ze hebben ook met elkaar gemeen dat ze meerdere baantjes moeten combineren om het hoofd boven water te houden. Alle drie werken ze in het tegenoverliggende callcenter, waar ze om de drie maanden een nieuw contract moeten ondertekenen en enkele schamele eurocenten verdienen per geleverde minuut. Salvatore is het kleine broertje van Nicola dat het allemaal op zijn onbevangen manier bekijkt, maar nu al weet dat ook voor hem geen beter lot beschoren is.

Met ‘Lotta di classe’ (klassenstrijd) serveert de auteur ons een meedogenloze satire waarin hij afrekent met de sociale afbraakpolitiek in het Italië van Silvio Berlusconi, waar pornosterren het tot minister schoppen en de arbeidsmarkt almaar meer gereguleerd wordt door uitzendkantoren. De Nederlandse titel het barbiehuis verwijst naar de kunstmatigheid waarvan een dergelijke 'tijd is geld' - maatschappij bol staat. Alles en iedereen zit op een mallemolen waar enkel het consumeren voor enig vertier kan zorgen. Authentieke beleving lijkt wel uitgestorven, de fantasieën en gedachten van het viertal worden voornamelijk geregeerd door de alomtegenwoordige reclameboodschappen. Warmmenselijke relaties krijgen in deze steriele omgeving weinig kansen.

Drammerige maatschappijkritiek? Zeker niet! De opbouw die bol staat van grappige, vaak absurde anekdotes en de terloopse manier waarop regelmatig hele stukken in een nieuwe context letterlijk herhaald worden, geven de vertelling iets bedrieglijks banaal. De auteur laat zijn personages navigeren binnen een intrigerende spanningsboog van gebeurtenissen en filosofische overwegingen zonder dat er wereldschokkende dingen moeten gebeuren en plaatst ze tegelijk subtiel in een historisch kader. Daarenboven is het verrassend en soms op het genante af grappig om te lezen hoe elk personage dezelfde, vaak absurde wendingen door een compleet andere bril bekijkt. En ‘last but not least’, een flinke dosis zwarte humor is deze auteur niet vreemd en zo lezen we ze graag! Als lezer ervaar je pas op het eind hoe diep dit toch in je vel terechtkomt. Het barbiehuis is wat mij betreft een absolute aanrader en bovendien brandend actueel!

De naam Ascanio Celestini doet wellicht geen belletje rinkelen. In Italië heeft hij nochtans al een heel parcours afgelegd, niet alleen als schrijver maar o.a. ook als filmregisseur, theatermaker en muzikant. Daarvoor verwijzen we je naar zijn biografie op wikipedia en zijn website (allebei enkel beschikbaar in het Italiaans).

‘En dat leren ze nu aan managers tijdens motivatiebijeenkomsten. Om je superieur te voelen aan een willekeurige gesprekspartner moet je proberen je hem naakt voor te stellen, liefst gezeten op een pleepot. De meesten van ons voelen altijd zo’n blik op zich gericht en gedragen zich daarom altijd alsof ze leven met hun onderbroek op hun enkels en wc-papier in hun hand.’

Gelezen: ‘jij en ik’ van Niccolo Ammaniti

‘Ergens in de tropen leeft een vlieg die wespen imiteert. Hij heeft vier vleugels, net als alle andere vliegen, maar hij houdt ze op elkaar, zodat het er maar twee lijken. Op zijn buik heeft hij gele en zwarte strepen, hij heeft voelsprieten en bolle ogen en hij heeft zelfs een nepangel. Hij doet niemand en niets kwaad. Maar verkleed als wesp wordt hij gevreesd door vogels, hagedissen en zelfs door mensen. Hij kan rustig een wespennest binnengaan, een van de gevaarlijkste en best beveiligde plaatsen ter wereld, en niemand die hem herkent.

Dat moest ik ook doen.

De gevaarlijksten imiteren’

In het subtiele Ik ben niet bang wordt een klein jongetje veel te snel volwassen, het dolkomische Ik haal je op, ik neem je mee grossiert in kleurrijke dorpsfiguren, terwijl de apocalyptische satire Het laatste oudejaar van de mensheid vooral ontnuchterend werkt. Zo God het wil trekt de lezer mee in een niet bepaald ideale vader-zoon relatie. De Italiaanse auteur Niccolo Ammaniti  is onmiskenbaar gezegend met een veelzijdige pen, waarin subtiliteit, een vlotte toegankelijke taal en ontroering samengaan met humoristische situaties en burleske karakters. Het naar mijn smaak iets te groteske Laat het feest beginnen viel een beetje tegen, maar met Jij en ik voegt Niccolo Ammaniti opnieuw een topper toe aan zijn ijzersterke oeuvre.

'Jij en ik' is een novelle van 127 pagina’s over een kwetsbaar jongetje dat moeilijk contacten kan leggen met leeftijdsgenoten en het liefst vertoeft in zijn eigen droomwereld. Door het gedrag en uiterlijk van ‘normale kinderen van zijn leeftijd’ te observeren en vervolgens te imiteren slaagt de 14-jarige Lorenzo erin zo weinig mogelijk in de kijker te lopen. Op een dag vertelt hij zijn moeder een ondoordachte leugen waarop hij niet meer kan terugkomen zonder gezichtsverlies. Dan dringt zijn halfzusje zich aan hem op. Olivia is tien jaar ouder en worstelt met haar eigen problemen.

Vanaf de eerste bladzijde heeft Ammaniti de lezer in zijn greep. We treden moeiteloos binnen in de leefwereld van de jonge Lorenzo. De auteur maakt gebruik van een heel eenvoudige taal, die tegelijk veel beelden oproept. Jij en ik is een ontroerend kleinood waarin ik enkel zijn spitse humor af en toe gemist heb. Een aanrader, ook voor adolescenten! Een verfilming is op komst!

Ben je op zoek naar dunne boeken? Dan wil ik je deze ‘Jij en ik’ (127 pagina’s) warm aanbevelen in combinatie met het totaal verschillende Jij bent mijn schat (64 pagina’s). Samen vormen deze twee boekjes namelijk een uitstekende kennismaking met het werk van Italië ’s literaire wonderboy.

Gelezen: ‘Donkerder dan middernacht’ van Salvo Sottile

‘Wat maakt het nog uit, Rosa? Het zijn allemaal moordenaars, dat heb je altijd geweten, maar je hebt het altijd verdoezeld, je bent net als hij.’

‘Donkerder dan middernacht kan het niet worden.’

Donkerder dan middernacht, de tweede roman van de Italiaanse journalist/auteur Salvo Sottile gaat over de levens van twee vrouwen in de wereld van de maffia. Rosa Martinez uit Palermo voelt zich zo ongelukkig met haar autoritaire vader dat ze half over kop in het huwelijksbootje stapt met Nino uit Corleone. Pas na de trouwerij krijgt ze in de gaten dat haar echtgenoot een meedogenloze killer is, die als man van eer binnen de Cosa Nostra niet op een lijk meer of minder kijkt om macht winnen. Als telg van een rivaliserende familie zit er voor Rosa niets anders op dan zich koest te houden. Ze verzeilt m.a.w. in een nieuwe gevangenis en niet in het verhoopte ‘Romeo en Julia’ sprookje.

Ook Elvira Salemi is ongelukkig. Als ambitieuze onderzoeksrechter wordt zij vanuit allerlei hoeken tegengewerkt in haar strijd tegen de maffia, waardoor haar integriteit en reputatie op het spel staan.

Laten deze twee vrouwen zich platwalsen door het machismo? Ze moeten in elk geval opboksen tegen een hele resem laaghartige, dominante, opportunistische, jaloerse, laffe en wraaklustige mannenfiguren waar dit boek van bulkt. De plot is inventief, maar ver gezocht. De uitwerking, opbouw en stijl vond ik nogal saai en afstandelijk. De karakters blijven vlak en bij momenten zelfs karikaturaal.

Alles bij elkaar heb ik ‘donkerder dan middernacht’ ervaren als een onderhoudende misdaadroman. Als thriller vond ik het geheel eerder teleurstellend, want zeker geen pageturner. De obligate vergelijking met een klassieker als The Godfather van Mario Puzo is daarom in dit geval niet op zijn plaats.