Verslag boekvoorstelling ‘de wet van de betekenis der dingen’ van Albert Magomedov

Helemaal aan het eind van de lange muur van het commissariaat zagen ze een ijzeren poort, opengewerkt met vaardig gehamerd smeedwerk, waar al een vijftigtal mensen wachtten. Het merendeel zat met de rug tegen de muur en beschermde zich tegen de regen met grote stukken plastic, waaronder zich de silhouetten van vrouwen, mannen en kinderen aftekenden. [...] 

 ‘We moeten er doorheen’, zei hij, met pijn in zijn hart naar Inga en de kinderen kijkend. En naar alle anderen die er stonden, liepen of zaten. Het groepje mensen deinde steeds verder uit. Het begin van 2001 had een rijke oogst aan rampen opgeleverd en dus ook aan mensen die probeerden zich te redden. 

Albert Magomedov was werkzaam als arts, chirurg, patholoog/histoloog, dichter, schrijver, schilder, juwelenontwerper en onderminister van Volksgezondheid in de Sovjet-Russische republiek Tsjetsjenië. Vandaag woont hij in Maaseik en blijft er van dit alles niets over. Hij verwerkte zijn onmacht in De wet van de betekenis der dingen, een knappe literaire roman, die hij op woensdag 24 oktober persoonlijk kwam voorstellen in onze bib.  

Dirk Hermans van uitgeverij Vertelpunt vertelt eerst in het kort dat hij na het lezen van dit werk voelde dat hij een pareltje in handen had dat hij kost wat kost moest uitgeven. Vervolgens spreekt schepen van cultuur, Mia Reeskens hartverwarmende felicitaties uit. De auteur is voor haar geen onbekende, zijn kinderen liepen immers school in Neeroeteren. Albert Magomedov begint zijn uiteenzetting met korte impressies over het leven in Tsjetsjenië, waar hij tot de hoger opgeleide klasse behoorde, meer bepaald de burgers die opgroeiden met de Russische taal en cultuur. Na de Perestrojka volgt grote instabiliteit in de regio met verschillende oorlogen. Albert en zijn familie vrezen voor hun leven en vluchten naar Turkije, maar ze voelen er zich niet goed bij. Op het moment dat het ernaar uitziet dat de rust in Tsjetsjenië terug is, keren ze huiswaarts. Maar al snel ervaren ze een groot wantrouwen, zowel tussen Russen en Tsjetsjenen als tussen diverse groepen Tsjetsjenen onderling. Zeker de té Russische intelligentsia wordt niet ontzien, de strenge Wahabistische islam scheert hoge toppen en het gezin slaat opnieuw op de vlucht. Deze keer belanden ze in België. Albert moet vaststellen dat heel zijn zorgvuldig opgebouwde aanzien als een kaartenhuisje in elkaar zakt. De worsteling met een onbekende taal, ongeldige diploma’s en vooral niets zinvols om handen leidt tot ernstige frustraties. Zijn asielaanvraag wordt uiteindelijk gehonoreerd maar tijdens de rit speelt hij wel zijn vrouw kwijt.

Dat en nog veel meer kunnen we nu lezen in De wet van de betekenis der dingen. Een dergelijke titel doet vermoeden dat het om een zwaar filosofisch traktaat gaat, maar dat is zeker niet het geval. De roman is voor iedereen vlot leesbaar en in een eenvoudige taal geschreven. Toch mogen we niet spreken van een ordinair autobiografisch vertelsel of ‘waar gebeurd verhaal’, zoals men dat zo mooi noemt. De roman kent een originele opbouw, waarbij twee verhaallijnen elkaar afwisselen. In eerste instantie is er het autobiografische relaas van Albert (in de roman Arno genoemd) dat aanvangt als hij in België arriveert na zijn vlucht uit het fictieve land Navrodia en waarin we volgen hoe hij samen met zijn gezin verwoede pogingen onderneemt om te integreren in een cultuur en taal die hem totaal vreemd zijn. Hij komt veel onbegrip en kilte tegen op deze moeizame weg, maar ook warme contacten en vriendschap. De tweede verhaallijn is verrassend. Telkens als Arno het niet meer ziet zitten, komen we ergens in de verre toekomst terecht in een soort van ‘fantasy’ universum. Een ridder gaat er het gevecht aan met gevaarlijke draken. Soms vond ik het niet aangenaam om de switch te maken. Mijn ongeduld werd op de proef gesteld, vermits ik graag wilde verder lezen over het wedervaren van Arno. Maar op het eind van het boek schuiven de twee verhaallijnen mooi in mekaar.

Albert Magomedov levert met De wet van de betekenis der dingen een fraai uitgewerkt literair statement af, dat tegelijk recht naar het hart gaat door een opvallend krachtige, emotionele zeggingskracht. De auteur is niet aan zijn proefstuk toe. In zijn thuisland publiceerde hij al een roman en verschillende gedichtenbundels. Hij schreef ook zijn nieuwe boek in het Russisch. Voor de Nederlandse vertaling liet hij zich bijstaan door Stefan Roumen, een collega uit de Kringwinkel, die de Russische taal nauwelijks machtig is. Nu ben je zeker benieuwd hoe hij dit klaarspeelde. Lees het hier!

Albert heeft het publiek zonder twijfel warm kunnen maken om zijn boek te lezen, want na afloop waren er heel wat gegadigden om het te kopen en te laten signeren. Binnenkort kan je het ontlenen in de bibliotheken van Maaseik en Neeroeteren. De schrijver is nog altijd actief als schilder en juwelenontwerper en vindt Maaseik een aangename stad. Zijn ritjes met het toeristisch treintje prikkelden hem om zich te documenteren over de rijke geschiedenis van Maaseik.

Meer informatie over de auteur (interview, foto’s van zijn schilderijen en achtergronden over Tsjetsjenië) vind je op de website van vertelpunt via deze link.

Voormalige Tsjetsjeense Onderminister van Volksgezondheid stelt boek voor in de bibliotheek

Albert Magomedov was arts, chirurg, patholoog/histoloog, dichter, schrijver, schilder en onderminister van Volksgezondheid in de Sovjet-Russische republiek Tsjetsjenië. In 2000 moest hij door de burgeroorlog zijn land ontvluchten en kwam na omzwervingen terecht in België, meer bepaald in Maaseik waar hij nu al zo’n tien jaar woont.

Op woensdag 24 oktober om 20:00 uur stelt Albert Magomedov zijn debuutroman voor in de bib van Maaseik. 

In ‘De Wet van de Betekenis der Dingen’ lezen we over zijn ervaringen als vluchteling, over de opvang in België, het gevecht tegen de administratie, de frustraties, de onmacht en over het verbrokkelende zelfbeeld van een intellectueel die veroordeeld wordt tot niets doen of tot hersenloze arbeid. Het boek gaat vooral over het verlies van houvast, van sociaal aanzien, van het zelfbeeld. De ondertitel van het boek is niet voor niets: ‘Wat als je niemand bent in een vreemd land’. ‘De Wet van de Betekenis der Dingen’ is geen opsomming van gebeurtenissen maar een literair werk waarin de auteur op een bevallige manier feiten, emoties en filosofie met elkaar vermengt.

De toegang is gratis. Meld je aan via 089/564074 of maaseik@bibliotheek.be.

Meer informatie over Albert Magomedov en over Vertelpunt Uitgevers: www.vertelpuntuitgevers.be. Hieronder presenteren we je alvast een kort interview met de schrijver.

Gelezen: ‘Wat is de wat’ van Dave Eggers

Het Afrikaanse land Soedan komt regelmatig in het nieuws. We horen dan berichten over burgeroorlog, moslimfundamentalisme en genocide in de streek rond Darfur. De berichten blijven meestal vrij summier en het is moeilijk te begrijpen wat er eigenlijk allemaal aan de hand is, omwille van de grote complexiteit. De Amerikaanse auteur Dave Eggers verdiepte zich in de problematiek, na zijn ontmoeting met Valentino Achak Deng, een jonge vluchteling die ondertussen in de Verenigde Staten verblijft. Samen reconstrueerden ze het tragische levensverhaal van Achak in de (auto)biografische roman Wat is de wat. De biografie is voor een stuk gefictionaliseerd, zoals Achak zelf in het voorwoord verduidelijkt:

‘Het is niets meer of minder dan het subjectief vertelde verhaal van één man. En hoewel dat gefictionaliseerd is, moet je bedenken dat de wereld die ik heb gekend niet zoveel verschilt van de wereld die in dit boek wordt geschilderd. We leven in een tijd waarin zelfs de gruwelijkste gebeurtenissen in dit verhaal kunnen gebeuren, en in veel gevallen zijn ze ook echt gebeurd.’
En die gruwelijkheden stapelen zich op doorheen het boek, waardoor de lezer bij momenten sterk moet doorbijten. We starten in de Verenigde Staten, op het moment dat Achak overvallen wordt in zijn appartement. Tussen de actuele gebeurtenissen door vertelt hij stap voor stap zijn levensverhaal. Een kleine jongen woont samen met zijn familie in een dorpje in Zuid-Soedan. Het is er vredig, alhoewel de eerste tekenen van opkomende etnische spanningen al hier en daar de kop opsteken. Als de oorlog en bijhorende slachtpartijen beginnen, start een helse exodus door onherbergzame gebieden, samen met andere ‘lost boys’. Een tocht vol geweld, moord, honger en dit allemaal in een verzengende hitte. Na een tussenstop in Ethiopië komt iedereen terecht in een groot vluchtelingenkamp in Kenya, waar Achak meer dan tien jaren zal verblijven. Naast de ellende is er gelukkig ook plaats voor vriendschap, warme contacten, humor en verliefdheid. Het hele boek is vooral intrigerend omdat de waanzin van de oorlog op een heel krachtige manier duidelijk gemaakt wordt, bekeken door de ogen van een gewone jongen. Dave Eggers heeft een monumentaal boek afgeleverd! Er verscheen van hem net de nieuwe roman Zeitoun, die zich afspeelt in het door de orkaan Katrina geteisterde New Orleans. Meer info over Valentino Achak Deng lees je hier.
In onderstaand filmpje leest Dave Eggers voor uit ‘What is the what’. In het tweede filmpje zien we hoe Dave Eggers samen met Valentino Achak Deng na al die jaren een bezoek brengt aan zijn geboortedorp Marial Bai in Zuid-Soedan. 'Wat is de wat' wordt in maart besproken door onze leesclub!

Gelezen: 'het kleine meisje van meneer Linh' door Philippe Claudel

‘Het wordt altijd weer ochtend
Het wordt altijd weer licht
Er komt altijd weer een dag
En ooit zul jij moeder zijn’

Dit liedje herhaalt meneer Linh als een mantra voor zijn kleine meisje ‘Sang Diû’. De oude meneer Linh is zijn verwoeste dorp in een niet nader genoemd land ontvlucht samen met zijn kleindochter, een baby van 3 maanden oud. Nadat hij zijn hele familie verloren heeft in de oorlog, heeft hij slecht één doel, zorg dragen voor de toekomst van zijn kleine meisje. Hij komt terecht in een grote stad in een niet nader genoemd Westers land, waar hij een slaapzaal deelt met enkele landgenoten, die hem nogal spottend bejegenen. Hij laat zijn kleine meisje geen seconde los, beschermt haar vol overgave. Wanneer hij eindelijk naar buiten durft voor een wandeling, sluit hij vriendschap met de dikke meneer Bark, een eenzame weduwnaar. Beide mannen verstaan elkaars taal totaal niet, maar er ontstaat toch een intense band. Dan wordt meneer Linh overgebracht naar een gesloten instelling, waar hij zijn nieuwe vriend fel mist. Het vervolg verklap ik niet, maar ik kan wel vertellen dat dit dunne boekje mij serieus aangegrepen heeft. De taal is heel beeldrijk, echt prachtig geformuleerde zinnen die intens op mij inwerkten! De ontknoping is bovendien zeer verrassend, ik kreeg het er koud en warm tegelijk van.

Onze leesclub bespreekt dit mooie kleinood in mei 2010, alvast een waardige seizoensafsluiter.

In de bibcollectie hebben we nog meer boeken van Philippe Claudel. Een overzicht vind je hier. Hij maakte in 2008 ook de film Il y a longtemps que je t'aime. Zijn bekendste roman Grijze zielen werd verfilmd door Yves Angelo. Er bestaan ook plannen om Het kleine meisje van meneer Linh te verfilmen, met Richard Berry als regisseur.

Gelezen: 'Tea-bag' van Henning Mankell

De Zweedse auteur Henning Mankell is vooral gekend voor zijn misdaadromans, waarin inspecteur Wallander centraal staat. Enkele maanden geleden had ik het op deze blog al over zijn laatste boek Italiaanse schoenen, een psychologische roman. En nu las ik gisteren tussendoor op de trein Tea-bag (2001), weer een totaal ander soort verhaal. De ironie wil dat het hier gaat over een gefrustreerde, wat verwaande dichter, die van zijn uitgever een misdaadroman moet schrijven, omdat dat beter verkoopt. Hij vindt het misdaadgenre echter beneden zijn literaire waardigheid, ‘iedere Zweed lijkt zich met dit genre bezig te houden’. Tijdens een lezing in een bibliotheek komt deze dichter in contact met een jong Afrikaans meisje, dat zichzelf ‘Tea-bag’ noemt en hem vraagt waarom hij niet eens een boek schrijft over iemand zoals zij. Hij ontmoet vervolgens nog enkele andere meisjes ‘zonder naam’, die na een barre overlevingstocht illegaal in Zweden terecht gekomen zijn en gaat zich oprecht interesseren in hun verhaal.
‘Ik weet niet waarom uitgerekend ik het heb overleefd toen de boot stuk sloeg op de rotsen en wanhopige mensen beneden in het donker van het laadruim om zich heen sloegen en krabden om eruit te komen. Maar ik weet dat de brug die we allemaal meenden te zien toen we daar op dat strand in het uiterste noorden van Afrika stonden, dat continent dat we ontvluchtten en waar we al om treurden, die brug zal worden gebouwd. Want ik verzeker je dat de berg opeengepakte lijken op de bodem van de zee ooit zo hoog zal worden dat de top als een nieuw land zal oprijzen uit de zee en een brug van schedels en ribben zal slaan tussen de continenten die geen enkele bewaker, hond, dronken zeeman of mensensmokkelaar zal kunnen afbreken. Dan pas zal deze wrede waanzin ophouden, waar rusteloze groepen mensen die wanhopig vluchten voor hun leven in ondergrondse catacomben gedwongen worden te veranderen in de grotbewoners van de nieuwe tijd.’
Ik vond Tea-bag een heel indringend boek, geschreven door een echte meester verteller. Het aangrijpende verhaal van de meisjes, dat ernstig en gevoelig verteld wordt contrasteert sterk met de zeer sarcastisch neergezette humoristische dialogen en beschrijvingen waarin het over de dichter gaat en zijn relaties met zijn uitgever, zijn bejaarde moeder, zijn beleggingsadviseur en zijn vriendin.