Gelezen: ‘de heelmeesters’ van Abraham Verghese

De heelmeesters is de debuutroman van Abraham Verghese, een beroemd arts in de Verenigde Staten, ook werkzaam als professor aan de universiteit van Stanford. Zijn ouders emigreerden van India naar Ethiopië, waar hij werd geboren en opgroeide. De heelmeesters is een prachtig geconstrueerde familiesaga van 620 pagina’s. Hoewel het duidelijk is dat de auteur zich heeft laten inspireren door zijn persoonlijke levensloop, gaat het toch om een fictief verhaal. Het eerste deel gaat over het tragische leven van zuster Mary Joseph Praise, die na een helse odyssee terechtkomt in een eenvoudig missieziekenhuis in Ethiopië en er in het kraambed overlijdt na de dramatische bevalling van de tweelingbroers Marion en Shiva. De vermoedelijke vader, dokter Thomas Stone, slaat op de vlucht en verdwijnt spoorloos. De tweeling wordt opgevoed door een bevriend artsenpaar. Ze groeien op in het ziekenhuis, waar vele arme Ethiopiërs dagelijks in lange rijen staan te wachten op hulp. Vanaf dan wordt het verhaal verteld door Marion en volgen we hem eerst tijdens zijn jeugdjaren in Ethiopië en vervolgens als immigrant in de Verenigde Staten. Het gemis van de verdwenen vader, broederliefde en verraad zijn centrale thema’s, maar daarnaast krijgen we ook een flinke brok Ethiopische geschiedenis voorgeschoteld, met o.a. verwijzingen naar het koloniale tijdperk, de val van keizer Haile Selassie en de opkomst van het communistische regime van dictator Mengistu. Ook het leed van de Ethiopische bevolking komt uitgebreid aan bod. Het gebrek aan medische voorzieningen, honger, armoede en prostitutie komen beurtelings om de hoek kijken. Details over ziektes, anatomie en chirurgische ingrepen vervolledigen het geheel, waarbij ook religie en lotsbestemming een belangrijke plaats krijgen toebedeeld. Abraham Verghese toont zich een begenadigd verteller. De sfeerschepping en gedetailleerde beschrijvingen van landschappen, personages tot complexe operaties zijn knap gedaan, want ik heb mij geen moment verveeld. De opbouw van de plot is spannend tot de laatste bladzijde. Enige punt van kritiek is dat de auteur misschien toch wat veel hooi op zijn vork heeft willen nemen en daardoor net iets teveel details in dit boek heeft willen stoppen. Wat knipwerk zou het effect zeker niet geschaad hebben.

Hieronder kan je kijken naar een interview met Abraham Verghese over het schrijfproces. In het tweede filmpje zie je de Ethiopische zanger Mahmoud Ahmed, tijdens één van zijn vele vertolkingen van ‘Tizita’ (ook ‘Tezeta’), een Ethiopisch liedje. In de heelmeesters werd namelijk een hoofdstuk naar dit 'anthem' genoemd, een klaagzang die ongeveer elke Ethiopische artiest waar ook ter wereld op het repertoire heeft staan. Ook in onze bib hebben we een drietal versies op cd, o.a. door Mahmoud Ahmed

De muzikale rijkdom van Ethiopië

Vandaag wil ik het hebben over Swinging Addis, de muziek uit het gouden tijdperk van Ethiopië.
Afrikaanse muziek associëren de meeste mensen in de eerste plaats met percussie (vb. djembe). Dan volgen de tropische klanken van de Congolese rumba en de Senegalese mbalax van Youssou n’Dour en co. Ook de Malinese blues van Ali Farka Touré en Boubakar Traoré is ondertussen redelijk gekend. Van al deze muziek vind je trouwens een aantal cd’s/DVD’s in onze collectie. Maar daarover wil ik het dus vandaag niet hebben, wel over de Ethiopische muziek die veel minder belletjes doet rinkelen bij de modale (wereld)muziekliefhebber. Ethiopië kende nochtans een gouden tijdperk in de jaren 60/70, waaraan tijdens de dictatuur van Mengistu abrupt een einde kwam. O.a. dankzij de inspanningen van de fransman Francis Falceto kunnen we deze muziek vandaag opnieuw ontdekken. Hij haalde de oude opnames vanonder het stof en dit resulteerde in de cd-reeks Ethiopiques, waarvan ondertussen al 24 delen verschenen bij budamusique.
Dat is veel om mee te starten, maar geen nood, vorig jaar verscheen de overzichtelijke dubbelcd the very best of Ethiopiques. Als je deze muziek voor het eerst beluistert, maak je dan op voor een bevreemdende ervaring. De sound van Swinging Addis is immers uniek en ongeëvenaard. Je hoort saxofoons, echos van Glenn Miller en James Brown maar dit allemaal ingebed in typisch Ethiopische melodielijnen (in pentatonische schaal) en ritmes, die na een tijdje luisteren duidelijk herkenbaar worden. De bekendste drie sterren zijn Mahmoud Ahmed, Getatchew Mekuria en Alemayehu Eshete. Alledrie zijn ze dankzij de recente aandacht bezig met een comeback. Getatchew Mekuria bracht onlangs een cd uit samen met de Nederlandse punkband ‘the ex’. Mahmoud Ahmed is te horen op de cd Addis Kan van Badume’s band, een Franse jazzband die zich helemaal is gaan toeleggen op het terug tot leven brengen van de Ethiopische klassiekers. Als je deze groep live aan het werk kan zien, aarzel niet! Hieronder een filmpje waarop je ze kan bezig zien/horen met hun eigen zanger, trouwens een Fransman!

In juli zag ik ze aan het werk tijdens het Afrikafestival (Hertme), waar ze de begeleiding verzorgden van die derde ster, Alemayehu Eshete.
Andere Ethiopische muziek in onze bib:
De algemene compilatie uit de rough guide series
Ethiopian groove een eerder verschenen compilatie uit het gouden tijdperk
Gigi, een moderne Ethiopische popster, die furore maakt vanuit de USA