Gelezen: ‘de heelmeesters’ van Abraham Verghese

De heelmeesters is de debuutroman van Abraham Verghese, een beroemd arts in de Verenigde Staten, ook werkzaam als professor aan de universiteit van Stanford. Zijn ouders emigreerden van India naar Ethiopië, waar hij werd geboren en opgroeide. De heelmeesters is een prachtig geconstrueerde familiesaga van 620 pagina’s. Hoewel het duidelijk is dat de auteur zich heeft laten inspireren door zijn persoonlijke levensloop, gaat het toch om een fictief verhaal. Het eerste deel gaat over het tragische leven van zuster Mary Joseph Praise, die na een helse odyssee terechtkomt in een eenvoudig missieziekenhuis in Ethiopië en er in het kraambed overlijdt na de dramatische bevalling van de tweelingbroers Marion en Shiva. De vermoedelijke vader, dokter Thomas Stone, slaat op de vlucht en verdwijnt spoorloos. De tweeling wordt opgevoed door een bevriend artsenpaar. Ze groeien op in het ziekenhuis, waar vele arme Ethiopiërs dagelijks in lange rijen staan te wachten op hulp. Vanaf dan wordt het verhaal verteld door Marion en volgen we hem eerst tijdens zijn jeugdjaren in Ethiopië en vervolgens als immigrant in de Verenigde Staten. Het gemis van de verdwenen vader, broederliefde en verraad zijn centrale thema’s, maar daarnaast krijgen we ook een flinke brok Ethiopische geschiedenis voorgeschoteld, met o.a. verwijzingen naar het koloniale tijdperk, de val van keizer Haile Selassie en de opkomst van het communistische regime van dictator Mengistu. Ook het leed van de Ethiopische bevolking komt uitgebreid aan bod. Het gebrek aan medische voorzieningen, honger, armoede en prostitutie komen beurtelings om de hoek kijken. Details over ziektes, anatomie en chirurgische ingrepen vervolledigen het geheel, waarbij ook religie en lotsbestemming een belangrijke plaats krijgen toebedeeld. Abraham Verghese toont zich een begenadigd verteller. De sfeerschepping en gedetailleerde beschrijvingen van landschappen, personages tot complexe operaties zijn knap gedaan, want ik heb mij geen moment verveeld. De opbouw van de plot is spannend tot de laatste bladzijde. Enige punt van kritiek is dat de auteur misschien toch wat veel hooi op zijn vork heeft willen nemen en daardoor net iets teveel details in dit boek heeft willen stoppen. Wat knipwerk zou het effect zeker niet geschaad hebben.

Hieronder kan je kijken naar een interview met Abraham Verghese over het schrijfproces. In het tweede filmpje zie je de Ethiopische zanger Mahmoud Ahmed, tijdens één van zijn vele vertolkingen van ‘Tizita’ (ook ‘Tezeta’), een Ethiopisch liedje. In de heelmeesters werd namelijk een hoofdstuk naar dit 'anthem' genoemd, een klaagzang die ongeveer elke Ethiopische artiest waar ook ter wereld op het repertoire heeft staan. Ook in onze bib hebben we een drietal versies op cd, o.a. door Mahmoud Ahmed

Gehoord: ‘Rishte’ van Najma Akhtar en Gary Lucas

Najma Akhtar is een Brits-Indische zangeres die sinds het eind van de jaren 80 een aantal prachtige cd’s met klassiek-Indische ghazals op haar naam heeft staan. De Amerikaanse blues-rockgitarist Gary Lucas is bekend van zijn werk met artiesten zoals Captain Beefheart, Iggy Pop en Nick Cave. Hij leverde ook een belangrijke bijdrage aan het bekende album Grace van de betreurde Jeff Buckley. Samen brachten Najma Akhtar en Gary Lucas onlangs het prachtige album ‘Rishte’ uit. De muziek is moeilijk te omschrijven, je zou het Indo-blues kunnen noemen. Op het eerste gehoor zou je kunnen veronderstellen dat de twee stijlen niet bij elkaar passen, maar de verleidelijke Indische vocalen van Najma accorderen hier echt mooi met de bluesgitaar van Gary Lucas, aangevuld met een tabla drum en ook viool in een drietal nummers, waardoor het toch vooral heel Indisch blijft klinken. De stem van Najma Akhtar is kleurrijk en ze heeft een heel speelse manier van zingen. De meeste liedjes zijn eigen composities, meestal in het Urdu, maar ook enkele keren in het Engels. Alles bij elkaar een heel creatieve fusie, met een tijdloze sound, die volgens mij niet snel gedateerd zal klinken. Beluister enkele nummers uit de cd via my space. Het album is heel binnenkort beschikbaar in onze collectie!

Gelezen: 'Het huwelijksbureau' van Farahad Zama

Bollywood zonder de leuke deuntjes? Dat is het gevoel dat ik heb na het lezen van deze debuutroman van de in London woonachtige Indiase auteur Farahad Zama. Het verhaal speelt zich ergens in Zuid-India af, waar meneer Ali als gepensioneerde met zijn tijd geen blijf weet en dan maar besluit om te starten met een huwelijksbureau voor rijke Indiase klanten. Deze klanten zijn voornamelijk ouders die op zoek zijn naar een geschikte partner voor hun zoon of dochter en ze hebben heel specifieke eisen over kaste, leeftijd, huidskleur, lengte, opleiding enz van de gezochte partij. Als de jonge assistente Aruna het bureau komt vervoegen starten de liefdesperikelen. Aruna is immers arm, een rijke klant wordt verliefd op haar en vervolgens krijgen we de nogal voorspelbare romantische verwikkelingen. De lezer wenst natuurlijk dat de echte liefde zegeviert, maar de auteur ziet er tegelijk op toe dat de tradities gerespecteerd blijven. Hij zorgt er bijvoorbeeld voor dat de jonge dokter van dezelfde kaste is als het arme meisje. Tussendoor lezen we voorzichtige kritiek op het kastesysteem, o.a. over de wreedheid waarmee arme weduwen door hun (schoon)families behandeld worden. Ook corruptie en uitbuiting komen terloops aan bod.
Literair is deze roman zeker geen hoogvlieger, maar voor wie op zoek is naar basisinformatie over de tradities binnen de Indiase samenleving is het wel een interessante kennismaking. Het belangrijkste pleidooi van de auteur is het tonen van een Indiase samenleving waar moslims, christenen en hindoes vreedzaam samenleven, niet in een multiculturele smeltkroes, maar naast elkaar, met respect voor elkanders gewoonten en tradities. Een kleurrijk en sprookjesachtig India bovendien, overduidelijk geromantiseerd, vandaar mijn vergelijking met de Bollywoodfilms. Ook daar worden tradities boven alles gerespecteerd en vindt men uiteindelijk wel een trucje om de liefde in het verhaal toch te laten zegevieren.

Een ander kleurrijk (en geurrijk) boek over India dat ik graag wil aanraden is
Ishq & mushq van Priya Basil. Deze roman speelt zich af binnen de Sikh-gemeenschap.
Ben je op zoek naar een wat meer kritische kijk op de Indiase samenleving, bovendien niet gespeend van de nodige ‘zwarte humor’? Lees dan De witte tijger van Aravind Adiga, in 2008 winnaar van de Booker prize!

Bollywood, meer dan een hype!

Dankzij Slumdog millionaire van Danny Boyle, de film die deze week 8 oscars in de wacht sleepte, beleven we momenteel een kleine Bollywoodhype. De filmindustrie van Mumbai (het vroegere Bombay) is nochtans al jaren de grootste van de wereld. Nergens worden er per jaar zoveel films geproduceerd als in India. Tot voor kort waren deze films in het Westen nauwelijks te zien. In Turkije, Afrika en het Midden-Oosten zijn ze nochtans immens populair. Persoonlijk maakte ik twaalf jaren geleden kennis met het genre tijdens een reis naar India. In een lokale bioscoop zag ik ‘Raja Hindoestani’, op dat moment één van de grootste kaskrakers. De film duurde meer dan 3 uren. Het ‘moraliserende’ liefdesverhaaltje was flinterdun, de kitch droop van het scherm, maar toch heb ik ervan genoten. Het enthousiaste publiek zorgde voor een aparte sfeer en de belangrijkste troeven van Bollywoodfilms zijn de muziek en dans. In Raja Hindoestani was die muziek prachtig en de cd (niet in de collectie van de bib, want in België moeilijk verkrijgbaar) zet ik nog regelmatig op. De hoogdagen van de Bollywoodmuziek situeren zich vooral in de jaren vijftig en zestig. Het genre is onmiskenbaar Indisch, er worden veel elementen uit de lokale volksmuziek in verwerkt, maar tegelijk is er een mix van invloeden uit de Westerse muziek aanwezig (zowel klassiek als pop). Het resultaat is soms heel mooi en origineel, maar ook vaak pure kitch, die soms weer zo overdreven is dat het opnieuw goed wordt (‘camp’ noemen we zoiets).
Een voorbeeld van een heel mooie Bollywoodsong uit 1971 is Dum Maro Dum, gezongen door Asha Bhosle. Hier kan je kijken en luisteren naar het fragment uit ‘Hare Rama Hare Krishna’, de film waaruit het lied afkomstig is.

Exotische psychedelica!
Asha Bhosle en haar iets oudere zus Lata Mangeshkar zijn de twee vrouwelijke iconen van de Bollywoodmuziek. Eigenlijk zijn het zogenaamde 'playbacksingers', want zij zijn niet te zien in de films. Oogverblindende actrices vertolken namelijk de rollen. Best wel grappig als je bedenkt dat beide diva’s ondertussen al de zeventig gepasseerd zijn.
Enkele goede Bollywoodcd’s uit onze collectie
Rough guide to Bollywood legends / Asha Bhosle
Bombay connection volume 1
Bombay connection volume 2
Beginners guide to Bollywood
The rough tuide to Lata Mangheskar
The Bollywood Brass Band: Britse groep die furore maakt tijdens de zomerfestivals met de vertolking van de beste Bollywoodsongs.
Asha Bhosle nam vorig jaar de veelgeprezen cd You've stolen my heart op, samen met het Kronos Quartet, waarop een aantal Bollywoodklassiekers van de bekende componist RD Burman een eigentijdse interpretatie krijgen.

Enkele Bollywoodfilms uit onze DVD-collectie
Chicken tikka masala
Lagaan
Monsoon wedding van Mira Mair, een regisseuse die vooral bekend is van ernstige, maatschappijkritische films.
Tot slot nog een mooi fragment uit Lagaan, waarvan de muziek gecomponeerd werd door AR Rahman, de componist die ook instond voor de muziek van Slumdog millionaire en daarmee 2 oscars won ('best original music score' en 'best original song'). Dankzij hem beleeft de Bollywoodmuziek, na een wat slappere periode vanaf midden jaren zeventig tot eind jaren tachtig, opnieuw hoogdagen.

De 40ste 'Man Booker prize' gaat naar Aravind Adiga

De Indische schrijver Aravind Adiga heeft gisteren de prestigieuze Man Booker Prize gewonnen met zijn boek 'The White Tiger'. De 33-jarige Adiga is de vierde debutant-schrijver in de veertigjarige geschiedenis van de Booker Prize die de prijs in de wacht sleept, na Keri Hulme, Arundathi Roy en DBC Pierre. Hij is bovendien de op één na jongste winnaar ooit, na Ben Okri, die in 1991 op 32-jarige leeftijd won. Hij krijgt een cheque van 50.000 pond. De voorzitter van de jury prees 'The White Tiger' omdat het belangrijke sociale en politieke thema's in het hedendaagse India aankaart. De witte tijger gaat over een riksja-trekker die het harde, arme leven in een dorpje aan de Ganges tracht te ontvluchten.