Gelezen: ‘zomerhuis met zwembad’ van Herman Koch

'Er komt een vlek in je broek. Je favoriete broek.  Je wast de broek tien keer achter elkaar op negentig graden. Je boent en schrobt en wrijft. Je zet zwaar geschut in. Bleekmiddelen. Schuursponsjes. Maar de vlek gaat niet weg. Als je te lang boent en wrijft komt er hooguit iets anders voor in de plaats. Een plek waar de stof dunner en bleker is. Die bleke plek is de herinnering. De herinnering aan de vlek. Je kunt nu twee dingen doen. Je kunt de broek weggooien, of je kunt de rest van je leven blijven rondlopen met de herinnering aan de vlek. Maar de bleke plek herinnert je niet alleen aan de vlek. Hij herinnert je ook aan de tijd waarin de broek nog schoon was.

Wanneer je maar ver genoeg terugspoelt, komt uiteindelijk de schone broek weer in beeld. Je weet inmiddels dat hij niet schoon zal blijven. Ik weet dat ik de rest van mijn leven zal blijven terugspoelen.'

Vorige maand stond zijn bestseller het diner nog op het menu van onze leesclub. Ondertussen staat hij bovenaan in allerlei top 10 lijstjes met  zijn  nieuwste roman zomerhuis met zwembad. We hebben het over de Nederlandse auteur Herman Koch. 

‘Ik ben huisarts’

Met dit simpel zinnetje komt verteller Marc Schlosser onmiddellijk to the point. Hij wordt beschuldigd van een medische fout met fatale gevolgen voor zijn patiënt Ralph Meier, een beroemd acteur.  We zijn vertrokken voor een terugblik op hoe het zover gekomen is. Gaat het wel echt om een medische fout of is hier opzet in het spel? Over de inhoud van het verhaal en de plot geef ik liever niet teveel prijs, maar ik wil wel graag kwijt dat Koch een heel onderhoudend en spannend boek  afgeleverd heeft.  Belangrijk voor de spanningsboog is dat we op de eerste bladzijden al een fragmentarische samenvatting van de gebeurtenissen krijgen. De nieuwsgierigheid is meteen gewekt, want we weten al iets over het ‘wat’, maar nog helemaal niet over het ‘hoe’ en zeker niet over het ‘waarom’. En die ware toedracht wordt pas op de allerlaatste bladzijden duidelijk, wanneer de puzzelstukjes mooi in elkaar schuiven. Het grootste deel van de actie ontrolt zich tijdens een vakantie van het gezin Schlosser aan het ‘zomerhuis met zwembad’ van Ralph Meier.

 

In het eerste deel krijgen we vooral een inkijk op de huisartsenpraktijk van Marc Schlosser. Zijn patiëntenbestand bestaat hoofdzakelijk uit artistieke figuren: kunstenaars,  filmregisseurs, schrijvers, balletdansers, enz. Dit levert hilarische taferelen op, die ook verder in het verhaal sporadisch terugkomen. Terwijl  in 'het diner'  het burgerlijk establishment het moest ontgelden, zet Herman Koch in 'zomerhuis met zwembad' het arty-farty wereldje van (would-be) kunstenaars flink in zijn hemd.

Net als in het diner staat de vraag ‘Hoever ben je als ouder bereid te gaan om je kinderen te beschermen?’ centraal. En ook deze keer gebruikt de auteur zijn roman als vehikel voor het ventileren van allerlei ‘gevaarlijke’ ideeën. Terwijl die in  'het diner' vooral gingen over misdaad, de doodstraf, daklozen, het onderwijssysteem of de Jodenvervolging legt hij in dit nieuwe boek de vinger op de wonde van de Nederlandse gezondheidszorg en stelt hij oplossingen voor over hoe de samenleving het best kan omgaan met pedofilie. 

Vrees je nu dat het hier gaat om het zoveelste stereotiepe verhaal over kindermisbruik?  Beslist niet! Ik kan je wel verklappen dat je net als in 'het diner’ ook in dit verhaal de verteller niet blindelings mag vertrouwen en dat opnieuw geen enkel personage vrijuit gaat.

'Zomerhuis met zwembad': een sterke zedenschets, verstopt in een spannende thriller. Nog beter dan 'het diner'! 

Bekijk een interview met Herman Koch

Herman Koch in Paagman from Taco Zwaanswijk on Vimeo.

Gelezen: ‘de heelmeesters’ van Abraham Verghese

De heelmeesters is de debuutroman van Abraham Verghese, een beroemd arts in de Verenigde Staten, ook werkzaam als professor aan de universiteit van Stanford. Zijn ouders emigreerden van India naar Ethiopië, waar hij werd geboren en opgroeide. De heelmeesters is een prachtig geconstrueerde familiesaga van 620 pagina’s. Hoewel het duidelijk is dat de auteur zich heeft laten inspireren door zijn persoonlijke levensloop, gaat het toch om een fictief verhaal. Het eerste deel gaat over het tragische leven van zuster Mary Joseph Praise, die na een helse odyssee terechtkomt in een eenvoudig missieziekenhuis in Ethiopië en er in het kraambed overlijdt na de dramatische bevalling van de tweelingbroers Marion en Shiva. De vermoedelijke vader, dokter Thomas Stone, slaat op de vlucht en verdwijnt spoorloos. De tweeling wordt opgevoed door een bevriend artsenpaar. Ze groeien op in het ziekenhuis, waar vele arme Ethiopiërs dagelijks in lange rijen staan te wachten op hulp. Vanaf dan wordt het verhaal verteld door Marion en volgen we hem eerst tijdens zijn jeugdjaren in Ethiopië en vervolgens als immigrant in de Verenigde Staten. Het gemis van de verdwenen vader, broederliefde en verraad zijn centrale thema’s, maar daarnaast krijgen we ook een flinke brok Ethiopische geschiedenis voorgeschoteld, met o.a. verwijzingen naar het koloniale tijdperk, de val van keizer Haile Selassie en de opkomst van het communistische regime van dictator Mengistu. Ook het leed van de Ethiopische bevolking komt uitgebreid aan bod. Het gebrek aan medische voorzieningen, honger, armoede en prostitutie komen beurtelings om de hoek kijken. Details over ziektes, anatomie en chirurgische ingrepen vervolledigen het geheel, waarbij ook religie en lotsbestemming een belangrijke plaats krijgen toebedeeld. Abraham Verghese toont zich een begenadigd verteller. De sfeerschepping en gedetailleerde beschrijvingen van landschappen, personages tot complexe operaties zijn knap gedaan, want ik heb mij geen moment verveeld. De opbouw van de plot is spannend tot de laatste bladzijde. Enige punt van kritiek is dat de auteur misschien toch wat veel hooi op zijn vork heeft willen nemen en daardoor net iets teveel details in dit boek heeft willen stoppen. Wat knipwerk zou het effect zeker niet geschaad hebben.

Hieronder kan je kijken naar een interview met Abraham Verghese over het schrijfproces. In het tweede filmpje zie je de Ethiopische zanger Mahmoud Ahmed, tijdens één van zijn vele vertolkingen van ‘Tizita’ (ook ‘Tezeta’), een Ethiopisch liedje. In de heelmeesters werd namelijk een hoofdstuk naar dit 'anthem' genoemd, een klaagzang die ongeveer elke Ethiopische artiest waar ook ter wereld op het repertoire heeft staan. Ook in onze bib hebben we een drietal versies op cd, o.a. door Mahmoud Ahmed