Pagina's

Posts tonen met het label politiek. Alle posts tonen
Posts tonen met het label politiek. Alle posts tonen

zondag 2 maart 2014

Schrijver van de maand: David Grossman

De belangrijkste literaire stem uit Israël is dit jaar 60 geworden. Hoog tijd om van David Grossman onze schrijver van de maand te maken!

Grossman werd in 1954 geboren in Jeruzalem. Zijn moeder was een Joodse uit wat toen nog gewoon Palestina was, zijn vader één van de vele naoorlogse inwijkelingen. Het is via die vader, die in een bibliotheek werkte, dat de jonge David de liefde voor verhalen ingelepeld kreeg. Dit deed hem kiezen voor studies filosofie en theaterwetenschappen, waarna hij bij de radio belandde. Hij maakte er onder andere ook kinderprogramma's, maar groeide later door tot nieuwsanker. In 1988 werd hij uit die functie ontslagen omdat hij weigerde het bericht van de Palestijnse onafhankelijkheid te verzwijgen.

Ook daarna bleef Grossman politiek erg actief als journalist en essayist. Zijn pleidooi was er altijd een voor vrede en samenwerking tussen beide kampen. In zijn eerste literaire werken verstopte hij dat activisme echter heel subtiel achter gevoelige verhalen. Zowel zijn jeugdboeken als zijn romans zijn intelligent geschreven literatuur over het leven dat buiten het hele Israëlisch-Palestijnse conflict om bestaat. Hijzelf zegt daarover:
"In extreme situaties zoals in Israël wordt je identiteit een soort van harnas waar uiteindelijk niemand meer in zit, maar ik wil schrijven over die persoon van binnen." 1


Het Joods-Palestijnse conflict sloop later toch expliciet zijn romans binnen. Hij kon er simpelweg niet meer ronduit. In Een vrouw op de vlucht voor een bericht schrijft hij over een moeder wiens angst voor haar zoon aan het front haar te voet door Israël stuurt. Helaas haalden de feiten net op dat moment de fictie in: tijdens het schrijven van het boek kwam Grossmans oudste zoon Uri zelf om het leven als frontsoldaat. Achteraf doet hij hierover volgende uitspraak:
"Ik zeg niet dat ik de laatste maanden niet verleid ben tot haat- of wraakgevoelens. Maar die woekeren in deze regio al meer dan honderd jaar en het heeft ons alleen maar meer bloed en verliezen gekost. Ik blijf sterk geloven in dialoog. Het is te gemakkelijk, bijna beledigend om jezelf te sussen met vooroordelen over de vijand. In plaats van onze toevlucht te nemen tot dat ene formele verhaal dat een land in oorlog zichzelf vertelt, moeten we onszelf confronteren met de gelaagdheid van de situatie en met onze eigen zwakheden. Dat is veel bedreigender. Maar in het korte leven dat ik te leiden heb wil ik mezelf blootstellen aan alle nuances die ik kan vinden." 2

Het is die empathie die Grossman zelfs onder die moeilijke omstandigheden kan blijven opbrengen, die zijn werk zo sterk maakt. Een bijzonder groot inlevingsvermogen gekoppeld aan een schitterende literaire stijl maken hem meer dan een schrijver die alleen maar om politieke redenen interessant is, ook al komt elk interview met hem telkens weer daarop terug. Als afsluiter daarom nog een quote waarmee hij zelf een interview beëindigt:
"Ik hoop dat als ik hier volgende keer kom, je me geen politieke vragen meer stelt maar dat je zegt: Hoe saai is het in jouw deel van de wereld, laten we over literatuur praten!" 1

Alles van David Grossman in onze collectie
David Grossman op Wikipedia
David Grossmans Nederlandstalige website
Een erg uitgebreid interview naar aanleiding van Grossmans laatste boek

De quotes van David Grossman komen uit volgende bronnen:
1) Een interview met Joël De Ceulaer voor het Canvasprogramma Spraakmakers uit 2002
2) Een interview met Katrien Steyaert in de Campuskrant van 13 december 2006

dinsdag 2 juli 2013

Schrijver van de maand: Orhan Pamuk


Ah Turkije, prachtig vakantieland met zijn eeuwige zon en zijn goedkope all-in luxe-resorts…

Ah Turkije, politieke broeihaard vol mediacensuur en herschrijving van de geschiedenis…

Ah Turkije, vaderland van Nobelprijswinnaar Orhan Pamuk, wereldwijd geroemd als een van de grootste schrijvers van het moment.


Pamuk werd in 1952 geboren in een welgesteld gezin in Istanbul, de prachtige stad die zo belangrijk is in zijn romans. Hij studeerde er eerst architectuur, dan journalistiek, maar trok zich op zijn 23e terug op zijn appartement om te schrijven. Zeven jaar later, in 1982, publiceerde hij zijn eerste boek, De heer Cevdet en zonen. Ondertussen is hij al meer dan 30 jaar schrijver, zonder ooit een andere job te hebben uitgeoefend.

Pamuk is dan ook een echt "literaire" schrijver, heel talig en cerebraal. Zijn romans zijn vaak manieren om zijn ideeën over de wereld kwijt te kunnen, vooral dan over de Turkse samenleving. Niet toevallig voor iemand die voor zijn eigen regering persona non grata is omwille van zijn openlijke erkenning van de Armeense genocide, zit er niet zelden een striemende maatschappijkritiek verborgen onder de verhalen van Pamuk.

Maar ondanks die intellectuele grondlaag, blijven zijn romans gelukkig zeer leesbaar. Neem nu Het zwarte boek uit 1990 bijvoorbeeld, een ode aan Istanbul, gezien door de ogen van een man op zoek naar zijn verdwenen vrouw. Vermoedelijk is ze weggelopen met de broer van het hoofdpersonage, een succesvol columnschrijver. Op postmoderne wijze verliest de man zich helemaal in de stad en in de identiteit van zijn broer, maar tegelijk is het een steengoed detectiveverhaal.

Zijn meesterwerk volgde in 2003: Sneeuw. Hier trekt Pamuk voluit de politieke kaart met een verhaal over de lotgevallen in de koude stad Kars, gelegen aan de noordoostelijke grens van Turkije. Een dichter keert na twaalf jaar Duitsland terug naar zijn geboorteland om er een reportage te schrijven over de golf van zelfmoorden in Kars. Jonge meisjes stappen er uit het leven omdat het hen verboden wordt hun hoofddoek te dragen. Wanneer hij aankomt, snijdt een sneeuwstorm de stad af van de buitenwereld en gaat ook het stadsbestuur in overdrive. Een erg meeslepend verhaal, met de nog steeds actuele problematiek van staat, godsdienst en individuele vrijheid duidelijk op de voorgrond.

Het is naar aanleiding van Sneeuw dat Pamuk in 2006 de Nobelprijs voor Literatuur mocht ontvangen. De jury roemde hem omdat hij “in zijn zoektocht naar de melancholieke ziel van zijn geboortestad, nieuwe symbolen heeft ontdekt voor de botsing en interactie van culturen.”






Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür
ve bir orman gibi kardeşçesine,
bu hasret bizim...

Leven als een boom, één en vrij
en als een bos gebroederlijk,
dat verlangen brandt in ons...



Voor iedereen die in deze turbulente tijden de Turkse ziel wil begrijpen, maar ook voor wie gewoon een goed boek wil lezen, is Orhan Pamuk in juli onze schrijver van de maand.

Alles van Orhan Pamuk in onze collectie
Orhan Pamuk op Wikipedia
De officiële website van Orhan Pamuk
Een lang interview en een korte speech van Orhan Pamuk op youtube
Een uitgebreid leesdossier over Orhan Pamuk
Orhan Pamuk over de huidige onrusten in Istanbul